کالاهای خطرناک(Dangerous goods )

 

 کالاهای خطرناک بسته بندی شده(Packaged dangerous goods )

بسیاری از کالاهای حمل شده خواص مخاطره آمیزی دارند که ممکن است باعث آتش سوزی یا انفجار شوند. این اتفاق ممکن است درهرنقطه از زنجیره حمل و نقل پدید آید.اگرچه قوانین بین المللی برای حمل دریایی از سال 1965 به رسمیت شناخته شده و بکار گرفته شده است اما میلیونها تن کالای خطرناک هرساله ازبنادردر حال جابجایی است که ضرورت توجه به این امر را می رساند.

 

مقررات بین المللی(International arrangements )

حمل و نقل کالای خطرناک بسته بندی شده باید مطابق با کد بین المللی کالاهای خطرناک دریایی (IMDG CODE ) صورت پذیرد.از تاریخ 1 ژانویه 2004 این کد بصورت ماده ای تحت مقررات فصل 7،کنوانسیون سولاس(SOLAS ) سازمان جهانی دریانوردی قرار گرفته است. این کد توسط سازمان جهانی دریانوردی(IMO ) تهیه شده و بر پایه پیشنهادات کمیته تخصصی سازمان ملل در زمینه حمل و نقل کالای خطرناک انتشارمی یابد. IMDG CODE هردوسال یکبار تجدید نظرو ویرایش می شود.

 

طبقه بندی سازمان ملل(United Nations classification )

1-   سیستم طبقه بندی کالاهای خطرناک سازمان ملل یک بخش کامل از مقررات بین الملل می باشد. کالاهای حمل شده، برطبق مخاطرات ابتدایی شان بوسیله فرستنده یا گیرنده طبقه بندی می شوند.

 

 

نُه طبقه بین المللی عبارتند از :

 

گروه1: مواد منفجره(Explosives ) که به 6 زیرمجموعه تقسیم می شود.

 

گروه2: گازها(Gases ) گازهای قابل اشتعال ، غیرقابل اشتعال وگازهای سمی

 

گروه3: مایعات قابل اشتعال(Flammable liquids )

 

گروه4: جامدات(Solids ) قابل اشتعال،خودسوز و مواد جامدی که درصورت رسیدن رطوبت خطرناک هستند.

 

گروه5:موادی که درمعرض اکسیداسیون قراردارند.

 

گروه6: موادسمی(Toxic substances ) مواد سمی وعفونی

 

گروه7:مواد رادیواکتیو

 

گروه8: کالای خورنده وخطرات آن(Corrosives)

 

گروه9:دیگرکالاهای خطرناک وسایرمواردی که تحت پوشش گروههای دیگر نیستند.

 

2- همچنین (IMDG CODE ) بسیاری از کالاهای را که بصورت بالقوه برای بشرخطرناک هستند مشخص نموده است که می توانند مخاطرات محیطی را برای محیط زیست دریایی پدید آورند. بنابراین تنها برای مُد یا شیوه دریایی اصطلاح «آلاینده های دریایی» برای آن کالاهای خطرناک مورد استفاده قرار می گیرد.

همچنین دوگروه ازمواد جامد ومایع گروه 9 کالاهای خطرناک برای بشر مخاطراتی را ایجاد نمی کنند اما برای محیط زیست دریایی خطرآفرین هستند(مانند جوهرقطران)

در باربری کالا آنچه بسیار اهمیت دارد این واقعیت است که محموله تا چه حد و اندازه ایی در معرض خطرات حمل و نقل دریایی قرار دارد. از اولین سالهای پیدایش حمل و نقل همیشه کالاهایی وجود داشته که بیشتر از بقیه کالاها در معرض خطر قرار داشته اند و به همین دلیل در اولین شرایط بیمه باربری نوشته شده که بنام"Memorandum" معروف است آمده است که که غلات ،ماهی ،نمک،میوه،آرد و دانه ها در معرض خطر خسارت کلی قرار دارند در حالی که شکر، تنباکو،پوست،کنف،بذرک،کمتر در معرض خطرات خاص قرار دارند.

همانطور که اطلاع دارید بسیاری از کالاها در معرض خطرات خاصی قرار دارند مانند ذغال سنگ که دچار "خطرات خود سوزی"(Spontaneous Combustion) می شود.در مورد سایر کالاها ممکن است  حرارت(Heating)، تخمیر(Fermention)، کپک زدگی(Mould)، و یا زنگ گیاهی(Mildew) بوجود آید.

بسیاری از کالاها در معرض تعرق قرار دارند ٬ خصوصا اگر نحوه حمل و نقل آن مناسب نباشد.بسیاری از غلات اگر بلافاصله پس از برداشت در انبارهای کشتی انبار شوند دچار خطر تعرق شده و نه تنها به خود آسیب می رسانند بلکه تعرق و رطوبت حاصله باعث  بروز صدمه و زیان به کالاهای دیگر هم می گردد.

سیب اگر در شرایط خوب و مناسب حمل نگردد گاز (CO2)آزاد می کند که چنانچه تهویه کشتی و انبارهای آن به خوبی صورت نگیرد باعث بروز لکه های قرمز و قهو ه ای بر روی سیب گردیده و آن را فاسد می کند.

بعضی از کالاها رطوبت را از خارج از محیط جذب کرده و باعث بروز خسارات بسیار زیادی می شوند.بسیاری از کالاها در طول سفر به حجم آنها افزوده می شود که حتی می تواند باعث آسیب جدی به بدنه کشتی شود که غلات از نمونه این گونه کالاها به حساب می آید.

بسیاری از از کالاها که حامل مقادیر متنابعی رطوبت هستند در معرض«خود سوزی»قرار می گیرند٬ علی الخصوص اگر در مجاورت روغن قرار بگیرند.به هر حال با توجه به گوناگونی کالاهایی که همه روزه در جهان از نقطه ایی به نقطه ای دیگر منتقل می شود٬ باید این گونه کالاها را شناخت و مراقبت بیشتری به عمل اورد.

حمل و نقل کالای خطرناک

حمل و نقل کالای خطرناک تابع قوانین و مقررات خاصی است که هر چند مدت یک بار مورد تجدید نظر قرار می گیرد و اصولا تابع«قوانین و مقررات ایمنی حیات»(Safety of life at sea convention)در دریا می باشد٬ که به منظور انطباق این گونه کالا با این مقررات آنها را به دسته بندی های متفاوتی تقسیم نموده اند که عبارتند از:

۱-مواد منفجره

۲-گازهای فشرده و حل شده

۳-مواد خطرناکی که در مجاورت هوا و یا آب عکس العمل نشان می دهند.

۴-مواد سمی

در بسیار از موارد حمل و نقل این کالاها خطرات دیگری را نه تنها در مورد خود کالا ایجاد می نماید بلکه باعث صدمه به کالای مجاور هم می گردد.اصولا این گونه کالاها ضمن اینکه ممکن است به کالای مجاور صدمه وارد نمایند در معرض خطرات خاصی هم قرار دارند به همین علت باید وضعیت اینگونه کالاها را شناخت و با فعل و انفعالات شیمیائی آنها آشنا شد تا با آگاهی بیشتر درصد ریسک را پایین آورد.