دیرانه و دیرماند

 

آنچه در این پست خواهید خواند:

۱- واژه های مصوب  و تعاریف برای دموراژ، کانتینر،Laytime، detention ، دیماند وغیره

۲- توضیح بیشتر در مورد دو اصطلاح Demurrage و  Detention

۳- مشاهده ریز هزینه های بندری در ایران از طریق دانلود فایل (راهنمایی در مورد سایت های مربوطه)


تجارت بین المللی و هزینه ها

وقتی صحبت از تجارت بین الملل است ، اکثر خریداران و فروشندگان از اینکوترمز استفاده می کنند تا در مورد اینکه مسئولیت ها و تعهدات یکدیگر بخصوص از نظرهزینه ها چیست ، تصمیم بگیرند.

به طور کلی ، فضای مانور بسیار کمی از نظر هزینه های اضافی و حساب نشده در حمل و نقل وجود دارد و بنابراین به نفع خریداران و فروشندگان است که اقدامات احتیاطی لازم را انجام دهند تا اطمینان حاصل شود که تمام هزینه های شناخته شده مربوط به تجارت مورد بحث قرار گرفته و قبل از شروع حمل و نقل نهایی شده است .

طرفهای بسیاری درگیر حمل و نقل یک کانتینر از نقطه A تا نقطه B هستند که هر بخش نیز هزینه خاص خود را دارد و باید همه آنها توسط فروشنده یا خریدار پوشش داده شود. دیرانه یا دموراژ ، هزینه دراختیارداشتن و هزینه های بندر فقط  برخی از این هزینه هاست که ممکن است در یک حمل بوجود آید.

در حالی که برخی از هزینه های بندری عادی و غیرقابل اجتناب است ، اما اگرهرطرف درگیر در زنجیره حمل ونقل وظیفه خود را بخوبی اجرا نماید، دموراژ ، هزینه دراختیار داشتن و برخی از هزینه های بندر (مانند انبارکانتینردرمحوطه بندر، ورود زود هنگام ، دیر رسیدن و غیره) کاملاً قابل اجتناب است.


البته سه وازه فوق در شکل انگلیسی آن شاید برای خیلی ها گیج کننده و معنای آنها بخوبی روشن نباشد. چرا گفتیم واژه های انگلیسی!؟

چون برای خیلی از واژه ها در حمل ونقل معادل فارسی نداریم یا حداقل معادل های مصوب فارسی برای آنها خیلی روان و دلنشین نیستند تا در نوشته ها جایگزین آنها شوند. چند نمونه را که در همین مطلب هم درموردشان صحبت کرده ایم در زیر قید میکنیم تا منظور از روان نبودن کلمات برابر(معادل) آن را متوجه شوید.

Demurrage [دیرانه]:

خسارت تأخیر در تخلیهٔ واگن‌ها که از طرف راه‌آهن مقصد به راه‌آهن مبدأ پرداخت می‌شود.  در این تعریف البته این واژه را در حوزه حمل و نقل ریلی تصویب کرده اند.

Dispatch [پاداش تسریع]:

پاداش تخلیه یا بارگیری قبل از پایان زمان مجاز

Laytime [رواماند]:

محدودهٔ زمانی که کرایه‌کنندهٔ کشتی یا صاحب کالا در طی آن موظف به تخلیهٔ کالا یا بارگیری است.

Container [بارگُنج]:

جعبهٔ فلزی بزرگی با ابعاد استاندارد که کالا در آن قرار داده می‌شود و آن را به‌وسیلهٔ قطار یا کشتی یا هواپیما یا کامیون حمل می‌کنند؛ همچنین کامیونی که چنین جعبه‌ای را حمل کند.

Container yard  [بارگُنجان]:

محوطه‌ای در پایانهٔ بندری که در آن بارگُنج‌های پر و خالی را نگهداری می‌کنند و از آنجا آنها را برای بارگیری به اسکله و برای باربندی یا سایر امور به فرستگاه بارگُنج ارسال می‌کنند. اختصار (CY)

Detention واژه ی مصوبی برای آن یافت نشد. اما شاید واژه ایی مانند دیرماند بتواند این اصطلاح را که به معنای مدت زمان در اختیار بودن کانتینر یا تجهیزات می باشد برساند. در واقع هزینه دیرماند(البته واژه دیرماند پیشنهاد بنده است) یا هزینه دراختیار داشتن کانتینر، خسارتی است که در اثر تاخیر درعودت اصل کانتینر(چه پر چه خالی) باید پرداخت شود.

معمولا مالک کانتینر که در اکثر اوقات خط کشتیرانی است از صاحب کالا یا شرکت حمل وثیقه ایی غالبا نقدی بابت عودت کانتینر اخذ می نماید.


دیرانه یا دموراژ (Demurrage)

ریشه این واژه به حمل ونقل دریایی باز می گردد.  به دوره زمانی که اجاره کننده بعنوان ذینفع مجاز است بصورت معمول بارگیری و تخلیه کشتی را انجام دهد در اصطلاح دریایی رواماند( lay time) گفته می شود.

وقتی که یک کشتی در اجاره سفری به بندر بارگیری یا تخلیه میرسد فرمانده کشتی اعلامیه آمادگی (NOR= Notice Of Rediness)  برای اجاره کننده صادر میکند که درواقع اعلام آمادگی کشتی برای تخلیه و بارگیری است. تاریخ و ساعت صدور اعلامیه آمادگی مبنای محاسبه و شروع Laytime خواهد بود. در طول زمان توقف کشتی در بندر، نماینده بندر اقدام به تهیه لیستی از اقدامات انجام گرفته از ابتدای پهلوگیری کشتی تا پایان بارگیری خواهد نمود که هر فعالیتی را با ذکر ساعت و تاریخ در آن مشخص می کند. در انتها فرمانده کشتی/ اجاره کننده یا نماینده آنها و فرستنده یا گیرنده کالا آن را مهر و امضا می کنند که جزو مدارک اصلی برای محاسبه دموراژ یا دیسپاچ خواهد بود.

اهمیت NOR در تصویر زیر بخوبی مشخص است.

هزینه ناشی از اعلان آمادگی یا N.O.R

اطلاعات بیشتر در مورد فرق بین Laytime  و Lay day

با بسط واژه ، دیرانه یا دموراژ به هزینه هایی گفته می شود که اجاره کننده باید بابت تاخیر در تخلیه وبارگیری به مالک کشتی بپردازد. بطور رسمی دموراژ در واقع خسارت نقدی یا وجه التزامی است که بابت نقض Laytime طبق قرارداد حاکم(قرارداد اجاره کشتی یا چارترپارتی) باید پرداخت شود.( نحوه محاسبه و پرداخت آن در قرارداد ذکر گردیده است)

وقتی کشتی اجاره می شود معمولا زمان در نظر گرفته شده برای تخلیه و بارگیری و تحویل بار از/به انبار ۳ روز در نظر گرفته می شود. (این زمان صرفا عرف می باشد و زمان توافق شده در قرارداد معیار محاسبه خواهد بود.)

دموراژ در واقع نوعی جریمه  و نقطه مقابل دیسپاچ یا پاداش تسریع می باشد.

از آنجایی که عرضه کانتینر مشابه قرارداد اجاره کشتی برای یک سفر است در اصل مفهوم دموراژ برای کانتینر نیز همان است. استفاده بیشتر از زمان معمول، از کانتینر، برای مالک آن (معمولا شرکت حمل ونقل  یا خط کشتیرانی) این حق را بوجود می آورد که طبق قرارداد منعقده فی مابین آنها، اقدام به اخذ خسارت تاخیر یا دیرانه از صاحب کالای موجود درکانتینر نماید.

مثال:

تخلیه کانتینر از کشتی در تاریخ اول تیرماه صورت می گیرد. اما شرکت مسئول حمل برای باقیمانده مسیر(مثلا شرکت حمل ونقل زمینی) از تخلیه کانتینر و رسیدن محموله بی اطلاع است. شرکت مذکور بعد از ۱۱ تیر جهت تحویل گرفتن کانتینر به بندر مراجعه می کند. فرض کنیم مدت مجاز معطلی کانتینر ۳ روز بوده باشد. بنابراین پس از کسر ۳ روز از  مدت ۱۱ روز معطلی کانتینر در محوطه بندر (یعنی ۸روز) بعنوان دیرانه طبق قرارداد محاسبه و توسط خط کشتیرانی (با فرض اینکه مالک کانتینرخط کشتیرانی است)اخذ خواهد شد.

برای جلوگیری از تاخیر، جریمه و برای تشویق، پاداشی برای فرستنده، گیرنده یا طرف مقابل که مسئول هرگونه تاخیر یا تسریع در بارگیری یا تخلیه کشتی است ، در نظر گرفته می شود.

 

زمان معاف از دیرانه یا دموراژ

بسیارمهم است که زمان معاف از جریمه دموراژ برای انواع مختلف محموله را بدانید. بطور مثال این زمان برای محموله های خشک یا یخچالی بطور متفاوتی اعمال می شود.

چه موقع دموراژ واردات به پایان می رسد؟

این مسئله بسیار وابسته به تمهیدات قرارداد حمل و نقل دارد. به عنوان نمونه ، وظیفه  حمل کننده در روز تحویل و نه هنگام خارج کردن کانتینراز پایانه خاتمه می یابد. درست عکس این قضیه در مورد واردکننده صادق است. زیرا وظیفه او از روزی است که بارگنج(کانتینر) ازپایانه خارج می شود، شروع خواهد شد. هر دو روز فوق بعنوان دموراژ قابل پرداخت است.

Detention یا هزینه دراختیار داشتن یا دیرماند

تأخیرها همچنین ممکن است ناشی از هرگونه هزینه دراختیار داشتن غیرضروری (معمولاً بیش از ۴۸ ساعت) تجهیزات حمل و نقل باشد. به این حالت خسارت هزینه دراختیار داشتن (detention charge)نیز گفته می شود.

هنگامیکه صاحب کالا اقدام به حمل کالای خود با کانتینر به مقصد می نماید اگر بعد از تخلیه کالا، کانتینر خالی را در مدت زمان و مکان توافق شده بازنگرداند، هزینه دراختیار داشتن یا detention رخ داده و اخذ خواهد شد.

مثلا اگر کانتینری بعد از بارگیری توسط کامیون در اول مردادماه به مقصد تهران حمل شود و زمان توافق شده بابت بازگرداندن کانتینر ۵ روز باشد و کانتینر در تاریخ هفتم مرداد به بندرعودت شود، دو روز هزینه دیرماند برای صاحب کالا محاسبه و اخذ خواهد شد.

هزینه های بندر چیست ؟

هزینه های بندر ، همانطور که از نام آن پیداست ، مجموعه ای از هزینه های بارگیری و تخلیه توسط بندر یا پایانه است که کالا از آن عبور می کند.تعرفه های خدمات بندری ودریایی متشکل از دو بخش عمده تعرفه های مترتب بر کشتی و تعرفه های مترتب بر کالاست. این تعرفه ها از ردیفهایی شامل حقوق،عوارض و هزینه های بندریتشکیل شده است. حقوق و عوارض مترتب بر کشتی و کالا در کلیه بنادر جمهوری اسلامی ایران اعم از بنادر حاکمیتی و مالکیتی از سوی سازمان بنادر و دریانوردی کشور بعنوان مرجع حاکم بر امور بندری، امور دریایی و امور کشتیرانی بازرگانی کشور اخذ خواهد شد.

در فایل زیرکلیه هزینه های مترتب بر انواع کشتی و کالا را بصورت دقیق می توانید مشاهده کنید. البته فراموش نکنید که این فایل مربوط به تاریخ ۱۳۹۸/۰۳/۱۱ می باشد و برای دیدن اطلاعات بروز به آدرس انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران مراجعه کنید.

دانلود فایل

با مطالعه فایل بالا که حدود ۶۲ صفحه است دید نسبتا خوبی در خصوص پیچیدگی عملیات تخلیه و بارگیری و هزینه های مربوط به آن می دهد. پس بهترین کار جهت جلوگیری از افزایش هزینه ها دقت در طراحی فرآیند حمل و هماهنگی به موقع امور است.

در حالی که برخی از این هزینه های بندری ممکن است غیرقابل اجتناب باشد ، از طرف دیگر دیرانه و هزینه دراختیار داشتن کاملاً قابل اجتناب است ، اما در بسیاری از موارد به دلیل مدیریت ناصحیح و عدم پیروی از پروتکل های مناسب ، این هزینه ها رخ می دهد.

این هزینه ها، ممکن است اثر قابل توجهی بر منافع حاصل ازتجارت داشته باشد و بعضی اوقات این هزینه ها می توانند چنان بالا باشند که برخی از مشتریان به همین دلیل محموله های خود را در مقصد رها کنند.

در تصاویر زیر می توانید اهمیت توجه به جزئیات را ملاحظه کنید.

نمونه ایی از هزینه های بندری

 

آیا دیرانه و هزینه دراختیار داشتن در خصوص صادرات نیز اعمال می شود؟

بطور عرف و در اکثر نقاط جهان خطوط کشتیرانی مهلت ۵ روزه ایی به مشتری میدهند تا کانتینر خالی را از بندر به محل مورد نظر خود منتقل نماید و پس از بارگیری آنرا بازگرداند. در صورت تاخیر در بازگرداندن کانتینر خالی یا پر مشمول هزینه دراختیار داشتن (Detention) خواهد شد (دقیقا ماند فرآیند واردات).

برای زمانیکه کانتینر پر شده به موقع بازگردانده می شود اما بنا به هردلیلی فرستنده نمی تواند آنرا ارسال نماید هزینه دیرانه(Demurrage) مطابق تعرفه های خط کشتیرانی تا زمان بارگیری و ارسال محاسبه و اخذ خواهد شد.

البته آنچه در فوق عنوان شد مفاهیم معمول متصور برای این واژه ها می باشد اما در برخی کشورها از جمله عربستان صعودی و ژاپن گویا واژه دیرانه یا موراژ برای هزینه انبار کانتینر در محوطه پایانه یا بندر مورد استفاده قرار میگیرد.

اما در بسایری از کشورها بین دو واژه مذکور تفاوت قائل می شوند. بهترین کار جهت جلوگیری از مشکل و خسارات احتمالی این است که با یک تلفن یا ایمیل ساده درخصوص روزهای مجاز و غیره از هر بندر و خط کشتیرانی استعلام گرفته شود.

چرا اصلا خطوط کشتیرانی هزینه های دیرانه وهزینه دراختیار داشتن را اخذ می کنند؟

درعملیات خطوط کشتیرانی کانتینری هزینه های تعمیر، نگهداری، اجاره و غیره کانتینر تقریبا ۲۰ درصد هزینه های حمل ونقل را دربرمی گیرد. بنابراین کانتینرنیزهمانند کشتی تا زمانی که در چرخه فعال باشد برای مالک آن تولید درآمد خواهد کرد نه هنگامی که بیکاردرجایی انبارشده باشد.

بطورمثال کانتینری که ۱۱ روز علاوه برمدت مجاز دراختیارصاحب کالا بوده است منجر به از دست رفتن منافع این ۱۱ روز برای صاحب کانتینرشده است . هزینه هایی چون دیرانه و هزینه دراختیار داشتن برای جبران این درآمد از دست رفته بوجود آمده اند.

 

چه کسی مسئول پرداخت دیرانه، دراختیاربودن و هزینه های بندر می باشد؟

در واردات، صاحب کالا و در صادرات، فرستنده کالا مسئول پرداخت خواهند بود. البته گاهی ممکن است وارد کننده بعلت عدم ارائه اسناد در زمان معین شده یا مغایرت در اسناد ارسالی توسط فرستنده کالا، متحمل این هزینه ها شود که در آن صورت منطقی است که از فرستنده بخواهد این خسارت را جبران کند. اما به هرحال خط کشتیرانی دخالتی دراین دعاوی نخواهد کرد و از صاحب کالا درخواست پرداخت خواهد نمود.

جمع بندی

به هر حال در حمل ونقل بین المللی کالا هزینه های پیش بینی نشده، خارج از بودجه و غیرمنتظره ایی ممکن است بوجود بیاید که در حالت عادی کسی علاقه ایی به پرداخت آنها ندارد.

  • خطوط کشتیرانی تعداد روز مشخصی را بصورت رایگان برای بردن و تخلیه/پر کردن کانتینر و بازگرداند خالی/پر آن در واردات/صادرات به شما می دهند.
  • درصورتیکه مدت فوق از زمان مشخص شده بیشتر شود، خط کشتیرانی (صاحب کانتینر) برای آن روزهایی که کانتینردراختیارصاحب کالادر واردات یا فرستنده کالا در صادرات بوده است، برای مشتری صورتحساب صادر می کند.

آسانترین راه برای بررسی تفاوت بین دو اصطلاح دیرانه و دیرماند(Demurrage and Detention)، تفکیک بین بارگُنج (کانتنیر) وارداتی و صادراتی است.

کانتینر وارداتی

دموراژ( دیرانه) یا کرایه معطلی

این هزینه وقتی کانتینروارداتی کاملا تحت کنترل خط کشتیرانی است به آن تعلق می گیرد. در این شرایط ، کانتینر مورد نظر از طرف گیرنده کالا هنوز تحویل گرفته نشده است و زمان معاف تعیین شده توسط خط کشتیرانی برای کانتینر منقضی شده است. دوره زمانی معاف هنگامی شروع می شود که کانتینر از کشتی به پایانه منتقل شود. دموراژدر این هنگام برای انبار کانتینر در محوطه کانتینری (بارگُنجان) بندر، پایانه راه آهن ، انبار یا دپوی کانتینری زمینی برای نگهداری کانتینراعمال می شود. دموراژ(دیرانه) پس از اتمام زمان معاف شروع و روزی را که کانتینر از پایانه خارج شده است به پایان می رساند.

دیتِنشِن (دیرماند) یا هزینه در اختیار داشتن

زمانی اتفاق می افتد که گیرنده کالا کانتینررا تحویل گرفته و به خارج از بندر، پایانه یا انبار فارغ از زمان تعیین شده منتقل کرده است. این هزینه وقتی رخ میدهد که گیرنده کالا کانتینر را تحویل گرفته است و به مقصد نهایی حمل نموده اما (فارغ از پر یا خالی بودن آن) کانتینر را در زمان مشخص شده بازنگردانده است.

 

کانتینر صادراتی صادراتی

دموراژ( دیرانه) یا کرایه معطلی

زمانی اتفاق می افتد که کالا در کانتینربارگیری شده و در بندرتحت اختیار خط کشتیرانی است اما بعلت مشکلاتی که مربوط به حمل کننده نمی باشد بعد از سپری شدن مدت مجاز معاف از دموراژ هنوز حمل نشده است. به عنوان مثال ، اگر صادرکننده نتواند اطلاعات و اسناد لازم برای صادرات را به موقع ارائه دهد ، خط کشتیرانی نمی تواند کانتینررا مطابق برنامه ریزی انجام شده جهت چیدمان کانتینرها بارگیری کند و در نتیجه کانتینرجهت حمل باید منتظر کشتی بعدی بماند. تا زمانی که کانتینر روی کشتی بعدی سوارنشود ، دموراژ(دیرانه)برای دوره نگهداری اضافی دریافت می شود.

دیتِنشِن (دیرماند) یا هزینه در اختیار داشتن

این جریمه زمانی دریافت می شود که کانتینر خالی برای بارگیری کالای صادراتی دریافت شده اما بعد از بارگیری توسط صادرکننده در مدت زمان مقرر معاف از پرداخت هزینه هنوز تحویل خط کشتیرانی نشده است. خطوط کشتیرانی معمولا مدت ۵ روزه ایی را برای تحویل گرفتن کانتینر خالی و بارگیری کالا در آن و بازگرداندنش به محل توافق شده اختصاص می دهند و هرمدتی مازاد برآن

هزینه های بندر

هزینه های که معمولا غیرقابل اجتناب هستند مانند هزینه های تخلیه و بارگیری محموله در بندر(THC) و بخشی از هزینه کلی واردات یا صادرات را شامل می شود. البته برخی هزینه های بندری را در صورت داشتن برنامه منظم و کارآمد می تواند حذف کرد یا به حداقل رساند.

ساعات کاری بنادر و تعطیلی آن

بطور مثال محموله خود را بگونه ایی مدیریت کنید که در ایام عادی و در ساعات کاری اداری به بنادر برسد نه در ساعات فوق العاده و دیماند.

دیماند یا Demand

دیماند در گمرک :

گمرک برای انجام خدمات خارج از ساعات اداری و یا خارج از اماکن گمرکی و یا برخی خدمات دیگر طبق ماده ۴ آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی اقدام به اخذ هزینه برای انجام خدمات فوق العاده خود می کند که این هزینه ها با نام دیماند در گمرک شناخته می شوند. بیشترین این هزینه موقع خروج کامیون ها از گمرک بعد از وقت اداری از صاحبان کالا اخذ می شود که با توجه به گمرک محل ترخیص کالا از ۱۵ هزار تومان تا ۲۰ هزار تومان برای هر کامیون متفاوت می باشد.

دیماند در بنادر و انبارهای گمرک :

علاوه بر گمرک بنادر و شرکت انبارهای عمومی گمرک ایران نیز برای خدماتی که بعد از وقت اداری خود به صاحبان کالا ارائه می دهند اقدام به اخذ دیماند می کنند که البته در بنادر ایران به علت شبانه روزی شدن فعالیت بنادر یا دیماند اخذ نمی شود و یا بسیار هزینه جزئی در صورتحسابهای صادره منظور می گردد. اما شرکت انبارهای عمومی گمرک ایران اقدام به اخذ دیماند می کند.

منابع

سازمان بنادر و دریانوردی ایران

انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران

ocean-insights

shippingandfreightresource

pnglc

 maritimeknowhow

tradefinanceglobal

logisticsglossary

lawexplores

slideplayer

انجمن تخصصی تجارت بین الملل

نویسنده نوشته: امیر قائدی حیدری

به زودی این قسمت تکمیل می شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید

خروج انگلستان از اتحادیه اروپا

برکسیت(Brexit) و اثرات آن بر صنعت کشتیرانی انگلستان

در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۶ ، اکثریت ۵۱.۹ درصد از رای

layday or laytime

رواماندیا بازه زمانی مجاز (Laytime or Layday)

در حمل و نقل تجاری ، رواماند(Laytime or Layday) مدت

چنل بی لوگو

داستان دریانورد ایرانی که اسیر دزدان دریایی شد

در این پست قصدمعرفی پادکستی را دارم، که ماجرای خدمه

آخرین دیدگاه‌ها

    دسته‌ها

    بایگانی میلادی