پیش از مطالعه این پست ابتدا بخش نخست را، از طریق دریافت فایل زیر بخوانید و سپس، این پست تکمیلی را مطالعه کنید.

مدت زمان ترخیص ۲۶ روز یا ۳ روز؟ آمارهای خیالی، داده های واقعی

 در بخش قبل با مفهوم زمان تشریفات گمرکی در گزارشات بانک جهانی (Doing business) آشنا شدیم و از آن زاویه دیدیم که ادعای کاهش زمان ترخیص از بیست و شش روز به سه روز تا چه اندازه غیر واقعی است ! حال می خواهیم ببینیم طراحان سامانه چگونه این ادعا را تحلیل می کنند.

در سالیان گذشته، از آنجایی که گمرک کمتر به روابط عمومی و اطلاع رسانی اهمیت می داد، دانش عمومی از اقدامات گمرک و فرآیند اقدامات بسیار محدود بود، از طرفی حمایتهای لازم از گمرک انجام نمی شد و خبرهای گاه و بیگاه از تخلفات انجام شده یا فسادهای برملا شده، جایگاه اجتماعی آن را به خطر انداخته بود. در آن دوران هر تاخیری در واردات و صادرات به حساب گمرک گذاشته می شد تا جایی که رییس کل وقت گمرک در رسانه ملی زبان به گلایه گشود که هموطنان ما از مسافرت خارج از کشور برمی گردند و در صف کنترل گذرنامه منتظر می شوند و شاید اصلا متوجه نشوند چه زمانی از مرحله گمرک عبور کرده اند ولی در همان سلام و احوالپرسی اولیه در مورد سفر می گویند، خوب بود فقط در گمرک خیلی معطل شدیم! (نقل به مضمون)

 با استقرار سیستم آسیکودا و پیاده سازی مسیرهای سبز، زرد و قرمز، بحث زمان سنجی تشریفات گمرکی جدی تر شد جایی که برای رعایت استانداردها، بعضا مشاهده می شد کارشناسان گمرکی، چنانچه تشریفات گمرکی کالایی در همان روز اظهار به انتها نمی رسید، اظهارنامه را به مسیر زرد یا قرمز انتقال می دادند.

ولی اینها همگی اکنون به تاریخ پیوسته است، با افزایش حساسیت ها پس از انتشار گزارشات بانک جهانی و آغاز بکار سامانه جامع گمرکی، گمرک برآن شد تا از شر زمان هایی که فرایند تجارت خارجی در بیرون از گمرک انجام می شود خلاص شود این شروع خوبی بود. کم کم مشکلات سامانه بیشتر  شد و بخش فن آوری، مشکلات زیر ساخت و قطعی های اینترنت را  هم به لیست مسببین تاخیرها اضافه  کرد اما این هم نتوانست اعتراضات را بطور کامل مرتفع کند و از آن پس کار وارد مرحله جدیدی شد که متاسفانه خسارات زیادی را به اقتصاد کشور تحمیل کرد:

“کاهش زمانی که در مسئولیت گمرک است به بهای افزایش زمان های به ظاهر خارج از اختیار گمرک”

ابتدا اجازه بدهید تشریفات گمرکی را مطابق آنچه در ماده یک قانون امور گمرکی تعریف شده است و همچنین تعریف ترخیص کالا را در همان ماده مرور کنیم:

بند ث ماده یک قانون امورگمرکی،ترخیص:

خروج کالا از اماکن گمرکی پس از انجام تشریفات گمرکی مربوطه است.

بند چ ماده یک ق .ا. گ، تشریفات گمرکی:

کلیه عملیاتی است که در اجرای مقررات گمرکی انجام می شود.

همچنین با اتکا به مواد ۳۸ و ۳۹ از بخش ششم ا.ق.گ و مواد آئین نامه اجرایی همان قانون در بخش ششم، مشخص می شود که:

تنظیم اظهارنامه نیزجزو تشریفات ترخیص کالا است.

و همچنین

ترخیص کالا تا زمان خروج کالا از گمرک خاتمه نمی یابد.

با اتکا دو به تعریف فوق، فرآیند انجام تشریفات در مورد رویه ورود قطعی عبارت است از مراحل : آماده سازی اسناد، اسکن آنها، تکمیل اظهارنامه الکترونیکی، تکمیل فرم ارزش، تکمیل سیاهه خرید الکترونیکی، اخذ کوتاژ، بررسی احراز هویت، تعیین مسیر، ارزیابی ( برای مسیر قرمز)، کارشناسی و بررسی ارزش، اخذ مجوزهای لازم، صدور شماره ارزیابی، پرداخت وجه و مراجعه به صندوق، صدور مجوز بارگیری، پرداخت هزینه انبارداری، بارگیری و اخذ بیجک، مراجعه به درب خروج، بارشماری، ارزیابی و کارشناسی در درب خروج و خروج کالا.

درحال حاضر زمانسنجی در گمرک دو شاخص اصلی دارد:

۱ – فقط زمان بین دو تاریخ انجام کوتاژ و صدور شماره ارزیابی ( پروانه ) مورد محاسبه قرار می گیرد. در همین فاصله هم زمان ارزیابی کالا و زمانهای اخذ مجوز و رفع اشکالات مطرح شده توسط کارشناسان گمرکی نیز مورد محاسبه قرار نمی گیرد . (پیوست یک و دو و سه)

 2 – زمانهای محاسبه شده بصورت زمانهای فعال ( مانند آنچه مثلا در مسابقات بسکتبال استفاده می شود ) هستند و در مدتی که مسئول گمرکی سوالی از اظهار کننده می پرسد و یا تکلیفی برای وی مقرر می کند تا ارجاع مجدد پرونده به وی، زمان محاسبه نمی شود.

حال ببینیم اثرات این دو اقدام چگونه بروز میکند:

در مورد بند دوم، همانگونه که در تعاریف نحوه سنجش در گزارشات بانک جهانی دیدیم، اگرچه یک شبانه روز را بیست و چهار ساعت در نظر گرفته اند ولی صراحتا گفته شده اگر اقدامی در ساعت هشت صبح آغاز و در ساعت هشت صبح فردا تمام شود (علیرغم تعطیلی گمرک در شانزده ساعت از کل بیست و چهار ساعت !) یک روز در نظر گرفته می شود، ولی در روش گمرک چنانچه اقدامی در ساعت هشت صبح شروع شود و در ساعت یازده صبح کارشناس پرونده را برای سوال (صرفنظر از موجه بودن یا نبودن ) آن به اظهار کننده برگرداند زمان متوقف خواهد شد و مجددا پس از ارائه پاسخ و نوبت گیری مجدد زمان محاسبه خواهد شد. همین مسئله باعث می شود اکثرا کارشناسان محترم در انتهای ساعت کاری به و بهانه های مختلف پرونده را از صف خارج و گاهی حتی صراحتا اظهارکننده را خطاب قرار می دهند که از نوبت گیری مجدد تا قبل از فردا اجتناب کند. توجه به این نکته مهم است که حتی زمان انجام تشریفات ارزیابی، جزو زمانهای مورد محاسبه قرار نمی گیرد ! وجالب توجه اینکه با همین روش محاسبه، گمرک پس از خاتمه عملیات، زمان اندازه گیری محاسبه شده را با هر بیست و چهار ساعت معادل یک روز، به روز اعلام می کند، در حالی که گمرک صرفا ( بخشی )از ساعات کاری را محاسبه نموده و این مغایر با اصول پیش گفته است.

قسمت اصلی شگرد بخش فن اوری گمرک، به انتقال اکثر فعالیتهای زمان بر به خارج از بازه کوتاژ/پروانه برمی گردد.

در این روش، عملا ورود اطلاعات اظهارنامه، ایرادات مانیفست و قبض انبار، مطابقت با ثبت سفارش، کنترل وکالتنامه ها و ماده هفت ق.ا.گ ( کنترل بدهی صاحب کالا) بررسی و گزارش ارزش و جدیدا ارائه لیست عدلبندی و همچنین سیاهه خرید الکترونیکی، علیرغم اینکه بسیار زمانبر است ولی خارج از محدوده زمانسنجی قرار دارد. (در رابطه با ماهیت این اقدامات و تصمیمات تیم طراح که بعضا خلاف قانون امور گمرکی نیز هست و مزایا و معایب و تاثیر واقعی آنها مفصلا در جای خود بحث خواهیم کرد)

همچنین کلیه اقدامات از بعد صدور شماره ارزیابی، اعم از پروانه، صدور مجوز بارگیری، کنترلهای درب خروج، کنترل مجدد ثبت سفارش، کنترل بدهی و حتی در دوره ای بازبینی قبل از خروج! و مجموعه گزارشات و رسیدگی های بعضا چند روزه درب خروج نیز خارج از زمان مورد اندازه گیری قرار می گیرد.

توضیح تمامی مراحل فوق الاشاره، با جزئیات امکان پذیر بوده و البته از حوصله این مقال خارج است . آنچه مهم است اینکه، گمرک محترم با عنایت به تمامی موارد بالا، به عدد سه روز برای ترخیص می رسد و جالب از تر همه اینکه، آن را با بیست و شش روز گزارش بانک جهانی مقایسه می کند! در حالی که مقررات دست و پاگیر و و ضد نقیض و بدعتهای طراحی شده توسط بخش فن آوری، زمان انجام مراحل آماده سازی اسناد و به تبع آن هزینه های آن را به میزان غیر قابل باوری افزایش داده است.

بعلاوه توجه داشته باشیم که در تمام این بررسی ها، مطلقا تاخیرات ناشی از قطعی سامانه یا جامع سامانه های فرعی مربوط به سازمانهای همجوار در نظر گرفته نشده است. در این مورد و روش های معمول رفع یا به حداقل رسانیدن آنها در نیز آینده خواهیم نوشت.

پیوست یک : کالا در مرحله ارزیابی قرار دارد و هنوز زمانی برای اظهار نامه منظور نشده است.

پیوست : دو کالا از مرحله ارزیابی عبور کرده است . توجه کنید تاریخ کوتاژ ۱۳/۰۳/۹۶ است و تاریخ خاتمه ارزیابی ۱۷/۰۳/۹۶ ساعت ۱۶:۳۲ و زمان درنظر گرفته شده ۱۱۶۴ دقیقه با که توجه به زمان سیستم ( مندرج در پایین صفحه ) زمان دقیقا از خاتمه ارزیابی منظور شده است.

پیوست سه: اظهارنامه در مرحله صندوق قرار دارد و زمان سامانه بسته شده است. در این مرحله تاخیر به دلیل عدم پرداخت وجه از سوی صاحب کالا است و عدم منظور نمودن زمان منطقی است، ولی با عبور از این مرحله و ورود به مرحله مجوز بارگیری نیز، زمان دیگر فعال نخواهد شد.

توسط: اصغر مظاهری

جهت مطالعه بیشتر در این زمینه می توانید از فایلهای زیر استفاده کنید:

۱- ترخیص کالا قربانی سامانه بی سامان گمرک

۲- ترخیص ۲۶ روزه کالا در دولت قبل واقعیت ندارد، مبارزه با قاچاق را فدای سرعت ترخیص نکنید.

نویسنده نوشته: امیر قائدی حیدری

به زودی این قسمت تکمیل می شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید دوست داشته باشید

خروج انگلستان از اتحادیه اروپا

برکسیت(Brexit) و اثرات آن بر صنعت کشتیرانی انگلستان

در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۶ ، اکثریت ۵۱.۹ درصد از رای

layday or laytime

رواماندیا بازه زمانی مجاز (Laytime or Layday)

در حمل و نقل تجاری ، رواماند(Laytime or Layday) مدت

آخرین دیدگاه‌ها

    دسته‌ها

    بایگانی میلادی